U bent hier

Papier en karton

Papier en karton

Papier en karton zijn zeer bruikbare verpakkingsmaterialen voor erfgoedvoorwerpen. Papier vind je in veel verschillende diktes en afmetingen, en ook karton is verkrijgbaar in tal van uitvoeringen. Kies bij langdurig gebruik voor de zuurvrije variant, tenzij je voorwerp van een zure omgeving houdt (bv. glas) of daar geen schade van ondervindt (bv. keramiek).

Zet de eigenschappen van de depotruimte, het te verpakken voorwerp en de voor- en de nadelen van papier en karton naast de voor- en nadelen van kunststof verpakkingsmateriaal om je keuze te maken.

ALGEMEEN

Voordelen

  • Papier en karton zijn betaalbaar, zeker voor standaardformaten en bij grote afnames. 
  • Maatwerk is mogelijk maar duur bij kleine afnames.
  • Papier is poreus en werkt als buffer tegen vochtschommelingen, -ophopingen en schadelijke gassen.
  • Papier en karton beschermen ook tegen lichtinval.


Nadelen

  • Papier en karton zijn niet doorzichtig. Je schermt dan ook je voorwerp af.
  • Papier is een hard materiaal en kan op sommige voorwerpen krassen veroorzaken. 
  • De pH-waarde (zuurtegraad) van papier en karton daalt na x aantal jaar (afhankelijk van de omgevingsomstandigheden). Test het papier en karton af en toe met een ph-testpen die de ph-waarde van het materiaal meet en vervang indien nodig.
  • De draagkracht van kartonnen dozen is vaak beperkt.


ZIJDEPAPIER

  • Kies voor dun, wit papier. De gekleurde varianten zijn niet geschikt om voorwerpen in te bewaren
  • Dit papier is hout-, chloor- en zuurvrij, zonder optische witmakers. Let op: vaak is het zijdepapier dat je in hobbywinkels kan kopen niet zuurvrij!
  • Dit papier is verkrijgbaar in verschillende varianten: gebufferd versus ongebufferd; enkele gramdiktes en formaten
    • Gebufferd zijdepapier (met alkalische reserve) is duurder en gebruik je alleen in combinatie met een paar materialen. Gebruik het bv. nooit bij glazen voorwerpen en zilver: zij hebben het liever zuur.
  • Vervang het zijdepapier zeker wanneer het is verkleurd, geel of bros is geworden.


Bruikbaarheid

  • zeer bruikbaar en relatief goedkoop
  • beschermlaag tussen voorwerpen (bv. 2 lagen textiel)
  • beschermlaag tussen een voorwerp en een tweede verpakkingslaag. Zijdepapier werkt als vochtbuffer tussen een voorwerp en een plastic verpakkingslaag.
  • Voor het opvullen van restruimte in verpakkingen en het vastzetten van (kleine) voorwerpen in een verpakking. Hiervoor maak je bijvoorbeeld proppen. Als prop heeft zijdepapier een beperkte schokdempende werking. Let er wel op dat kleine voorwerpen niet verloren gaan in een berg papier.
  • Voor het opvullen en ondersteunen van (textiele) objecten, zoals jassen, rokken en dergelijke. Hiervoor maak je bijvoorbeeld rolletjes uit het papier. Maak deze met de gladde kant naar buiten.
  • Voor het afdekken van (kleinere) objecten tegen stof en licht


MUSEUMKARTON

  • zuurvrij, hoogwaardig, geperst cellulosekarton
  • in veel verschillende gramgewichten, kleuren en types op de markt


Bruikbaarheid

  • Dun karton is bruikbaar als tussenblad (buffer) tussen bijvoorbeeld prenten.
  • Dun karton is ook bruikbaar voor het maken van mapjes en passe-partouts voor prenten en dergelijke.
    • Er bestaan zuurvrije enveloppen in verschillende formaten voor het bewaren van onder meer papier en foto's.
  • Dik karton is bruikbaar ter ondersteuning van bepaalde 2D-objecten, bv. verzwaard textiel.
    • Een speciale variant is honingraatkarton, een dik en zeer stevig karton. Dat is zeer geschikt voor de ondersteuning en manipulatie van zware, vlakke objecten.
  • Dik karton is ook bruikbaar als buffer in houten ladekasten en op legborden waarop zware objecten worden gezet.


KARTONNEN DOZEN

  • Zijn hout-, chloor-, lignine- en zuurvrij, zonder optische witmakers. O.m. het ICN (huidig RCE) stelde kwaliteitseisen op waaraan kartonnen dozen moeten voldoen voor de langdurige bewaring van erfgoedobjecten.
  • Zijn verkrijgbaar in zeer veel verschillende formaten, types en kleuren. Bepaalde kartonnen dozen kan je zelf verlengen, zo maak je van twee korte dozen één langere. Zie de handleiding bij de bijlages.
  • Zijn meestal vervaardigd uit golfkarton.
  • Gebruik dozen die je door te vouwen in elkaar zet. Vermijd het gebruik van lijmen, nietjes en dergelijke.
  • Verschillende leveranciers hebben dozen in standaardformaten voor prenten en 3D-objecten in hun aanbod.
    • Standaardformaten zijn goedkoper dan maatwerk, dat bij een hoge afname ook wel te betalen is.
    • Standaarddozen zijn binnenin aan te passen (bv. verkleinen) door de toevoeging van schuimplaat of andere softverpakkingsmaterialen.
    • Het gebruik van standaardformaten maakt het stapelen van dozen makkelijker en zorgt voor meer uniformiteit.
  • Hebben een vast of los deksel. 
  • Op de markt vind je ook dozen voor het opbergen van specifieke collecties, bv. dozen (al dan niet type ringmap) voor het opbergen van dia's, rollen enz.


Bruikbaarheid

  •  Als tweede schil bij het verpakken van verschillende erfgoedvoorwerpen voor bewaring in depot of transport.
    • Zorg dat de objecten goed beschermd zitten in de doos. Vul indien nodig de lege ruimte om ze beter vast te zetten.
    • Let op bij het manipuleren van gevulde dozen. Je ziet niet wat je in je handen hebt, of het object gebroken is enz. Breng indien nodig waarschuwingsetiketten aan.


GEBRUIK NIET

Vermijd zo veel mogelijk het gebruik van zuur papier, bv. krantenpapier, en van zure dozen, bv. de bekende bananen-, verhuis- en andere dozen uit supermarkten. Dat kan voor een zeer kortstondig gebruik, maar deze dozen zijn meestal niet geschikt om voorwerpen in te bewaren. Zuur papier en zure dozen geven gassen af en kunnen mogelijk de objecten in de doos en in de depotruimte beschadigen. Test dozen bij twijfel met de ph-testpen.

Zijdepapier als beschermlaag tussen objecten, en in propvorm voor het bufferen/vastzetten van voorwerpen en het opvangen van schokken bij manipulatie van de verpakking
Zijdepapier als beschermlaag tussen objecten
Zijdepapier als beschermlaag tussen objecten in combinatie met een filler_verpakking van borden voor transport
Zijdepapier als buffer tussen voorwerp en hardverpakking (kartonnen doos) vult de restruimte in de verpakking op zodat het voorwerp niet kan verschuiven.
Rolletjes zijdepapier voor het opvullen en ondersteunen van textiele voorwerpen zoals kostuums, rokken enz.
Zijdepapier voor het afdekken van voorwerpen tegen stof
Dik museumkarton ter ondersteuning van schaduwpoppen. Verschillende platen worden gestapeld in één doos.
Prent in passe-partout uit dun en zuurvrij museumkarton. De prent hoeft niet meer gehanteerd te worden.
Verlengde doos
Een doos specifiek voor het bewaren van dia's
Laatst gewijzigd op 21/05/2019