U bent hier

Eerste hulp bij schade aan of ongelukken met stenen voorwerpen

Eerste hulp bij schade aan of ongelukken met stenen voorwerpen

Hoe reageer je het best als je een stenen voorwerp hebt laten vallen? En wat is de eerste hulp bij water- of brandschade? Tips over het juiste handelen bij schade vind je hieronder.

Auteur: Linda Temmink, 2016

Steen met zoutuitbloei en afschilfering in een vochtig klimaat ©A-C Olbrechts

Breuk

  • Verzamel fragmenten, verpak ze afzonderlijk in Japans papier en berg ze samen op in een doosje of zakje met een label (objectnummer en naam). Een foto geplakt op de verpakking vermindert het risico op kwijtraken nog meer.
    Zie foto's 1 en 2 onderaan op deze pagina
  • Als een object helemaal kapot is, contacteer dan zo snel mogelijk een restaurator.
    Neem foto's van het ongeluk en de fragmenten. Dat kan helpen bij het weer in elkaar puzzelen van de fragmenten. Verzamel de fragmenten zoals hierboven beschreven en probeer in zones te werken. Verzamel eerst de fragmenten die het dichtst bij het object liggen en werk zo verder naar buiten toe. Vermeld de manier waarop je de fragmenten hebt verzameld.

  • Loszittende delen fixeer je door Japans papier rond de breuk of het object te wikkelen en met papiertape op hun plaats te houden. De tape plak je niet vast op de steen.
    Zie foto's 3 en 4 onderaan op deze pagina

  • Als het object door breuken in de sokkel niet meer stabiel staat, leg je het plat op een zachte ondergrond. Holtes ondersteun je met Ethafoam® of dekens. Zorg dat het object niet kan rollen.

  • Afgebroken fragmenten verlijm je niet zelf. Schakel een restaurator in.

 

zoutuitbloei

  • Maak een foto van de zoutuitbloei. Indien mogelijk noteer je de temperatuur en relatieve luchtvochtigheid.

  • Contacteer een restaurator en stuur de foto's en bijkomende informatie door. Vraag aan de restaurator of je de zouten met de stofzuiger mag verwijderen. Als het mag, verwijder je de kristallen met een stofzuiger en een zachte borstel.

  • Monitor het object daarna en noteer het wanneer je ziet dat er nieuwe zouten op het oppervlak zijn.

  • Schakel een restaurator in als de zouten blijven terugkomen. Misschien moet het object verplaatst worden.

 

Schimmels en/of algen

  • Roep steeds de hulp in van een restaurator.

 

 Brand- en waterschade

  • Schade door brand en water kan door een snelle interventie beperkt worden. Door onmiddellijk een restaurator in te schakelen kun je voorkomen dat roet zich vastzet in de steen en later zeer moeilijk te verwijderen is.
    Na een brand laat je de objecten rustig afkoelen. Als er geen bluswater op een object is gekomen, hoeft er ook nadien niet met water te worden gewerkt. De plotselinge verandering in temperatuur (thermische schok) kan zorgen voor microbarsten tot volledige breuken.
  • Voor waterschade geldt hetzelfde. Steen zuigt water op en dat water verplaatst vuil in de steen. Als de steen uitdroogt kunnen er lelijke vlekken en kringen ontstaan, die soms niet meer te verwijderen zijn. Als een restaurator onmiddellijk wordt ingeschakeld kan hij met kompressen het water en het vuil langzaam uit de steen trekken, waardoor er geen kringen ontstaan.
    Een onbeschilderd nat object mag met een zachte doek afgedroogd worden door te deppen. Niet wrijven, want dan wrijf je vuil in de poriën. Gebruik geen warme lucht om het object droog te blazen: ook dat kan leiden tot thermische schokken.
Foto 1: verzamelen fragmenten resurrectiepaneel ©foto Linda Temmink/IPARC, België
Foto 2: positioneren fragmenten resurrectiepaneel ©foto Linda Temmink/IPARC, België
Foto 3: loszittende onderdelen ©foto Linda Temmink/IPARC, België
Foto 4: gefixeerde delen met Japans papier na transport naar restauratieatelier ©foto Linda Temmink/IPARC, België
Zoutuitbloei en afschilferende losse steen: contacteer een steenrestaurator©A-C Olbrechts
Oppervlakteschimmels op steen: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Los stuk steen: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Roestvlekken op steen: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Los stuk steen: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Felle afschilfering van de steen: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Zoutuitbloei: contacteer een steenrestaurator ©A-C Olbrechts
Laatst gewijzigd op 27/07/2016